Əfsərli Tahir Ələddin oğlu haqqında - BayramAşıqlı qələmindən

Elə oğullar var ki, onlar haqqında danışanda sadəcə tərcümeyi-hal danışmırsan, bir millətin yaddaşını vərəqləyirsən. Tahir də elə oğullardandır.

Tahir Ələddin oğlu Əfsərli 1993-cü il may ayının 6-da Bakı şəhərində, paytaxtın daşına-kəsəyinə Vətən sevgisi hopmuş bir ailədə dünyaya göz açıb. May ayı - elə bil təbiətin özü bu ayda doğulanlara bir ayrı dirəniş, bir ayrı bahar inadı verir. O da bu inadla böyüdü.

İlk qədəmlərini atdığı məktəb sıraları Nəsimi rayonunda yerləşən 19 saylı orta məktəbin divarları oldu. 1999-cu ildə ilk dəfə çantasını çiyninə alıb o məktəbin qapısından içəri girəndə hələ bilmirdi ki, bir gün o çantanı hərbi ləvazimatla əvəz edəcək. Amma müəllimlərinin yadında o, həmişə sakit, sözünün kəsəri olan, texnikaya həvəsi ilə seçilən bir şagird kimi qalıb.

Bu həvəs onu 2008-ci ildə Sumqayıt Dövlət Texniki Kollecinə gətirdi. Üç il - 2008-dən 2011-ə qədər o, sadəcə diplom dalınca getmədi, əlinin qabarı ilə, dəmirin, texnikanın dili ilə danışmağı öyrəndi. Bu sənət sonralar həm dinc həyatda, həm də səngərdə onun ən böyük köməkçisi olacaqdı.

Kolleci bitirən kimi, elə həmin ilin iyul ayında, heç bir tərəddüd etmədən hərbi xidmətə yollandı. Azərbaycan əsgəri olmaq onun üçün vəzifədən daha artıq idi - bir kişi məktəbi idi. 2013-cü ilin yanvarına qədər şərəflə xidmət edib, əsgəri borcunu yerinə yetirib evinə döndü.

Həyatın növbəti səhifəsi isə onu idmanla bağladı. 2015-ci ilin oktyabr ayında Gənclər və İdman Nazirliyinin Stend Atıcılığı üzrə İdman Kompleksinin Texniki şöbəsinə rəis vəzifəsinə işə qəbul edildi. Atıcılıq - səbr, dəqiqlik və soyuqqanlılıq istəyən idman növü. Taleyin bir işvəsi idi ki, illər sonra bu soyuqqanlılıq ona döyüş meydanında lazım olacaqdı. O, texnikaya bələd, işinə məsuliyyətlə yanaşan bir gənc mütəxəssis kimi kollektivdə hörmət qazandı.

Amma tarix 2020-ci ili yazırdı. Vətən yaralı idi.

2020-ci il sentyabrın 21-də Yasamal rayon hərbi komissarlığından çağırış gəldi. 877 saylı hərbi hissəyə təlim üçün göndərildi. Heç kim bilmirdi ki, bu təlim bir neçə gündən sonra əsl müharibəyə çevriləcək.

Sentyabrın 27-si. Səhər saat 06:00. Vətən Müharibəsi başladı. Tahir həmin hissə ilə birlikdə birbaşa Füzuli istiqamətində döyüşə atıldı.

O gündən etibarən 44 gün - 44 tarixi gün, 44 dastan gecəsi. Tahir o dastanın canlı şahidi və yazarı oldu.

Füzulinin - 27 il həsrətlə gözləyən o torpağın azadlığı uğrunda gedən ən qanlı döyüşlər də o var idi. Sonra yol Cəbrayıla döndü. Cəbrayılın dağlarında, Xocavəndin meşələrində, o meşələrdə ki, hər ağacın dibində bir erməni səngəri var idi, addım-addım irəlilədilər. Və ən sonda - Şuşa. Qalanın fəthi. Dünyanın hərb tarixinə düşən o sıldırım qayalarla qalxışda, əlbəyaxa döyüşlərdə Tahir və onun kimi minlərlə oğulun ayaq izi qaldı.

O, müharibənin ilk günündən son gününə qədər - bir gün belə geri çəkilmədən, döyüş mövqeyini tərk etmədən vuruşdu. 2020-ci il dekabrın 26-da, Vətən qalib gələndən sonra, alnıaçıq, üzüağ geri döndü.

Bu yol təkcə Tahirin yolu deyildi. Bu yol bir ailənin, bir nəslin yoludur. Atası Ələddin Əfsər oğlu da Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olub. Ata torpaq itirəndə döyüşüb, oğul isə o torpağı geri alanda. Bu, bir bayrağın əldən-ələ keçməsidir. Atanın yarımçıq qoyduğu andı oğul tamamladı. Bu gün Əfsərlilər ailəsi iki müharibə görmüş, iki müharibənin yükünü çiyinlərində daşımış bir ocaqdır.

Tahiri yaxından tanıyanlar deyir: O, danışmağı sevməz. Müharibədən danışanda susar. Çünki o günləri yaşayanlar bilir ki, bəzi şeylər danışılmır, yaşanır. Onun gözlərində Füzulinin tozu, Şuşanın dumanı var.

Bu gün Tahir yenə öz işinin başındadır. Yenə texnikanın içində, yenə Vətənə başqa cəbhədə xidmət edir. Amma artıq o, sadəcə bir texnik şöbənin rəisi deyil, o, Vətən Müharibəsinin qalib əsgəridir. Tarixin canlı şahididir.

Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, Tahir kimi qazilərimizi, əsgərlərimizi qorusun.

Bu yazı bir tərcümeyi-hal deyil, bir borcun qaytarılmasıdır. O borc ki, onu ancaq belə qələmlə qaytarmaq lazımdır.

Bu yazı mənim ürəyindən süzülüb gəldi, mən sadəcə BayramAşıqlı qələmi ilə ona bir az cilə vurdum və yazıya çevirdim. Tahir kimi oğulların haqqı var ki, haqqında dastan yazılsın.

Hər vaxt Mən belə bir Vətən oğulları haqqında yazmaq istəyəndə mütləq həmin insanınysxın adamını, əqrəbəsini tapır onlardan dəqiq məlumatlar alıram. Belə bir iş üçün hamı üçün mənim qapım açıqdır. Bir kəlmə deməyiniz bəs ediər.

Allah qazilərimizi qorusun, şəhidlərimizin ruhu şad olsun.

Əfsərli Tahir Ələddin oğlu 1993 -cü il may ayının 6-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilinə 1999-cu ildə Nəsimi rayon 19 saylı orta məktəbdə başlamışdır.2008-ci ildə Sumqayıt Dövlət Texniki Kollecinə daxil olmuş 2011-ci ildə təhsilini başa vurmuşdur. Elə həmin ilin iyul ayında hərbi xidmətə yollanmış, 2013-cü il yanvar ayında hərbi xidməti başa vurmuşdur.2015-ci ilin oktyabr ayında Gənclər və İdman Nazirliyinin Stend Atıcılığı üzrə İdman Kompleksinin Texniki şöbəsinin rəisi vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir. 2020 -ci il sentyabr ayının 21-də Yasamal rayon hərbi komissarlığından 877 saylı hərbi hissəyə təlim üçün göndərilmişdir. 27 sentyabr 2020-ci ildə həmin hərbi hissə ilə Füzuli istiqamətində gedən döyüşə yollanıb. 44 günlük Vətən müharibəsinin ilk günündən son günədək Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd, Şuşa istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmiş, elə həmin il dekabrın 26-da geri dönmüşdür. Atası Ələddin Əfsər oğlu da I Qarabağ müharibəsi iştirakçısıdır.

Qələmə aldı:AJB-nin üzvü, Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin fəxri üzvü, vətənpərvər, sülhsevər şair-yazar BayramAşıqlı. 

ƏLİNİ VƏTƏNƏ VERƏN OĞUL - TAHİRİN DASTANI

BayramAşıqlı qələmindən:

Mən BayramAşıqlı, sözə and içmişəm,

Ürəyimi sözlə yoğurub biçmişəm.

Ürəyimdə bir səs dedi: dastan yaz,

Bir igidin adına dastan yaz.

O igidin adı Tahirdi, Tahir,

El yolunda yanan bir çıraq, bir pir.

Atası Ələddin - Qarabağ qazisi,

Oğlu Tahir - Zəfərin nidası.

Dinləyin, ay ellər, bu dastanı dinləyin,

Bu dastanda Vətən var, onu bilin.

BİRİNCİ BƏND - DOĞULUŞ

Doxsan üç idi, ilin may ayı,

Bakı torpağında açdı bir payı.

Altısı mayın, səhər çağı,

Bir oğul gəldi, elin dayağı.

Adını Tahir qoydular, pak ad,

Tahir - yəni təmiz, yəni həyat.

Bakı küləyi dəydi beşik daşına,

Vətən sevgisi hopdu göz yaşına.

Nəsimi deyən yerdə, 19-da,

Məktəb yolunu tutdu doqquz yaşında.

1999-da ilk qələm tutdu,

Hərflərdən öncə Vətəni unutdu?

Müəllimləri deyir: sakit uşaq idi,

Sözü az, amma mənası dərin idi.

Dəmiri sevərdi, texnikanı sevərdi,

Əlində açar, ürəkdə Vətən gəzərdi.

İKİNCİ BƏND - SƏNƏT YOLU

2008 gəldi, Sumqayıt yolu,

Texniki Kollec - sənətin qolu.

Üç il orada dəmir əritdi,

Özünü kişi kimi, ər kimi bitirdi.

2011-də diplom aldı əlinə,

Elə həmin il durdu Vətən yoluna.

İyul ayında əsgər getdi,

And içdi ki, Vətən bütöv bitdi.

İki il çəkdi əsgər ömrü,

Qar, yağış gördü, gördü hər dövrü.

2013-ün yanvarında döndü evə,

Ananın göz yaşı döndü sevincə.

Amma rahatlıq ona yad idi,

Boş gəzmək Tahirə heç ad idi.

2015-in oktyabrında bir gün,

İşə girdi, açıldı yeni düyün.

Gənclər və İdman - Stend Atıcılığı,

Orada texnika - onun qılıncı.

Rəis qoydular Texniki Şöbəyə,

Əli iş görərdi, sözü düşərdi göbəyə.

Səbr öyrətdi ona atıcılıq,

Dəqiqlik, soyuqqanlılıq, ayıqhq.

Bilmirdi ki, bu səbr, bu diqqət,

Səngərdə ona olacaq qüdrət.

ÜÇÜNCÜ BƏND - ÇAĞIRIŞ

İyirmi-iyirmi, sentyabr ayı,

Yaman qaralmışdı Vətən sarayı.

İyirmi biri - Yasamaldan çağırış,

877 - Vətənin bağrışı.

Tahir durdu, çantasın yığdı,

Ananın duasın ürəyinə sıxdı.

Ata baxdı - gözündə qürur,

Dedi: oğul, get, tamamla bu uğur.

Mən Qarabağda yarımçıq qalmışam,

Sən tamamla, sən uca dağsan.

Ata Birinci Qarabağ qazisi,

Oğul İkinci Qarabağın yazısı.

Sentyabrın 27-si, dan sökülür,

Top səsi ilə göylər tökülür.

Füzuli deyə hayqırdı komandan,

Tahir ilk addımın atdı o andan.

DÖRDÜNCÜ BƏND - 44 GÜNÜN OD DASTANI

Füzuli! - İyirmi yeddi ilin həsrəti,

Hər qarışında şəhidin qısmeti.

Tahir orda - alovun içində,

Düşmənin səngərin yarıb keçəndə.

Neçə gecə yatmadı, neçə gün,

Çörəyi güllə, suyu qan, ovqat düyün.

Sonra Cəbrayıl - dağlar, dərələr,

Minaya düşmüş cığırlar, lərələr.

Xocavənd meşəsi - qaranlıq, duman,

Hər ağacda pusqu, hər dalda yalan.

Amma Tahir keçdi, qorxmadı, sinmədi,

Vətən deyib dayandı, dönmədi.

Və Şuşa... Ah, Şuşa, Qala, baş tac,

Sıldırım qayalar, dumanda bir qılınc.

O qayalara dırnaqla çıxanlar,

Tarixi əliylə yazıb yaxanlar.

Tahir orda idi! O daşın üstə,

Qanınla Vətən yazdı, bənd-bənd üstə.

44 gün - 44 il kimi gəldi,

İlk gündən son günə kimi o əridi, gəldi.

Nə geri çəkildi, nə qorxdu, nə yoruldu,

Vətən dedilər, ürəyi vuruldu.

BEŞİNCİ BƏND - DÖNÜŞ

Dekabrın 26-sı, Qələbə bitmiş,

Vətən bütöv, bayraq dikilmiş.

Tahir döndü - saçında duman,

Gözündə Şuşa, əlində zaman.

Anası qaçdı, qucaqladı oğlun,

Atası durdu - qazi, qürur dolu.

İki qazi bir evdə - ata və oğul,

Biri torpaq itirən, biri alan oğul.

İndi Tahir yenə işindədir,

Yenə texnikanın içindədir.

Amma indi o, sadə usta deyil,

O, Zəfər əsgəridir, tarixə heykəl.

ALTINCI BƏND - ANANIN GÖZLƏMƏSİ VƏ ATANIN YUXUSU

Ev var - Bakıda, pəncərəsi yola baxan,

Ananın gözləri o yolda qalan.

Tahir gedəndən soba sönmüşdü,

Çay soyumuşdu, çörək dönmüşdü.

Ana hər gecə namaz üstündə,

Oğlunun adın deyir, dilində.

"Ay Allah, sən Şuşanı qoruduğun kimi,

Mənim balamı da qoru" - deyirdi, dərində.

Ata isə... Ata susurdu.

Ələddin kişi gecələr yatmırdı.

Birinci Qarabağda itirdiyi dostlar,

Gəlib yuxusuna girirdi, hər axşamlar.

Yuxuda görürdü - o vaxtki səngər,

O vaxtki qar, o vaxtki kədər.

Oyandı, baxdı - oğlu yoxdur evdə,

Oğlu həmin yerdə, amma başqa cəbhədə.

Dedi öz-özünə: "İlahi, bu nə sirrdir?

Ata yarımçıq qoyur, oğul bitirir.

Mən Ağdamda, Laçında qalmışdım,

Oğlum Şuşadan mənə salam yollamış."

Bu, bir nəslin borc dastanıdır,

Qanın yaddaşı, torpağın andıdır.

YEDDİNCİ BƏND - GECƏ DÖYÜŞÜ - XOCAVƏND MEŞƏSİNDƏ

Gecə idi. Xocavənd meşəsi nəfəs almırdı.

Ağaclar belə, yarpaq belə tərpənmirdi.

Düşmən pusqu qurmuşdu, hər kolda,

Hər daşın altında ölüm vardı, yolda.

877-nin uşaqları - yorğun, ac,

Amma gözlərində bir od, bir əlac.

Tahir - əlində silah, diz çökmüş,

Qulağı səsdə, ürəyi Vətənə köklənmiş.

Birdən bir pıçıltı: "Qardaş, irəli!"

Komandir dedi - səs titrək, bərkiməmiş.

O an Tahirin yadına Stend düşdü,

O atıcılıq kompleksi, o səbr, o düzlük.

Nəfəsini tutdu - atıcı kimi,

Hədəfi gördü - düşmən səngəri kimi.

Bir atəş - bir səngər susdu,

Bir addım - bir Vətən qovuşdu.

Səhərə qədər vuruşdular,

Meşə alovlandı, daşlar alışdı.

Səhər açanda duman çəkiləndə,

Üçrəngli bayraq bir şam kimi yandı meşədə.

O gecə Tahir böyüdü, kişi oldu,

Adı siyahıda yox, tarixdə oldu.

SƏKKİZİNCİ BƏND - ŞUŞA QAYALARINDA - SON ZİRVƏ

Deyirlər Şuşaya yol yoxdur, qayadır,

Deyirlər oranı almaq - rüyadır.

Amma bilmirdilər, Azərbaycan əsgəri,

Qayadan yox, qeyrətdən yapışar, bəri.

Tahir və yoldaşları - ip yox, kəndir yox,

Əlləri ilə dırmaşdılar - qorxu yox.

Bir əlində silah, bir əlində daş,

Dırnaqları qopdu, qanı axdı, yavaş-yavaş.

Yuxarıda - Şuşa! Qala divarı!

Aşağıda - bütün dünyanın diqqəti, harayı.

Çatdılar. Girdilər küçəyə - əlbəyaxa,

Süngü-süngüyə, üz-üzə.

Tahir o an atasını gördü gözündə,

Atasının gəncliyini - öz üzündə.

Dedi: "Ata, bax! Biz gəldik! Biz burdayıq!

Biz o itirdiyin açarı tapdıq!"

Şuşa azad olanda, azan oxunanda,

Tahir diz çökdü, torpağı qoxuladı.

O torpaq ki, 28 il ayaq dəyməmiş,

O torpağa indi Tahirin alnı dəymiş.

DOQQUZUNCU BƏND - DASTANIN MÖHRÜ

İndi soruşurlar: Tahir kimdir?

Mən deyirəm: Tahir - bir anddır, kimdir!

O, 19 saylı məktəbdə parta cızan uşaqdır,

Sumqayıtda dəmir döyən, qaynaq vuran uşaqdır.

O, 2011-də and içən əsgərdir,

2015-də texnikaya can verən rəhbərdir.

O, 877-nin içində bir nömrə deyil,

O, Füzulidən Şuşaya bir ömür, bir yoldur.

Onun dastanını qızıl ilə yazın,

Hər səhifəsinə bir şəhid qanı düzün.

Qoy oxusun gələcək nəvələr,

Bilsinlər - bu Vətən necə alınır, nələr çəkilir.

Mən BayramAşıqlı, sözümü bitirirəm,

Amma bilirəm, bu dastan bitməz.

Çünki Tahir kimi oğullar var olduqca,

Bu dastana hər gün yeni bir bənd əlavə ediləcək.

Bir gün Tahirin öz oğlu böyüyəcək,

Atasının bu dastanını oxuyacaq.

Və o da, bir gün Vətən daralsa,

Elə atasının getdiyi yolla gedəcək.

Vətən! Mərd oğulla hər yanın dolu.

Budur bizim soyumuz, budur yolu,

Bizim oğlanların əyilməz qolu,

Bundan sonra mərdlik davam edəcək.

ONUNCU BƏND - QAYIDIŞIN SƏSSİZLİYİ - 26 DEKABR

Müharibə bitmişdi.

Toplar susmuşdu.

Amma qulaqlarda hələ də uğultu var idi.

26 dekabr. Bakı dumanlı idi.

Avtobusdan bir oğul düşdü - saqqalı uzanmış, gözləri çuxura düşmüş.

Çiyinlərində yük yox idi, amma elə bil dünyanı daşıyırdı.

O, Tahir idi.

Evə girəndə heç kim qışqırmadı.

Ana sadəcə baxdı və anladı - oğlu qayıtmışdı, amma o əvvəlki uşaq deyildi.

İndi onun baxışında Füzulinin yanmış otları var idi.

Cəbrayılın küləyi var idi.

Xocavənd meşəsinin qoxusu var idi.

Şuşa qayasının səsi var idi.

Atası Ələddin yaxınlaşdı. Heç nə demədi.

İki kişi, iki əsgər, iki dövr - qucaqlaşdı.

Ata pıçıldadı: "Qayıtdınmı, oğul?"

Tahir dedi: "Bəli, ata. Torpağı qaytardıq. İndi tam qayıtdıq."

O gecə Tahir yata bilmədi.

Gözünü yumanda yoldaşları gəlirdi.

Çay içdiyi, eyni səngəri paylaşdığı uşaqlar.

Bəziləri qayıtmamışdı.

Onların da yükü Tahirin çiynində idi.

Qazi olmaq - medal deyil, qardaşım.

Qazi olmaq - yaddaş daşımaqdır.

Sağ qalanların borcunu daşımaqdır.