İttiham, bir şəxsin hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən konkret bir cinayəti törətməkdə şübhəli bilinərək rəsmi olaraq məsuliyyətə cəlb olunmasıdır. Bu, hüquqi prosesin başlanğıc nöqtəsidir və hüquqi nəticələr doğurur.

2.İttihamla təqsirləndirmə arasında fərq nədir?

İttiham, şübhə əsasında irəli sürülən hüquqi iddiadır, təqsirləndirmə isə həmin şəxsin məhkəmə tərəfindən günahkar sayılması ilə nəticələnir. İttiham məhkəmə qərarı olmadan tətbiq edilir, təqsirləndirmə isə məhkəmə hökmüdür.

3. Kimlər ittiham irəli sürə bilər?

İttiham irəli sürmək səlahiyyəti yalnız müvafiq istintaq orqanlarına, əsasən prokurorluğa aiddir. Polis ilkin araşdırma aparsa da, rəsmi ittiham prokuror tərəfindən irəli sürülür.

4. İttiham olunan şəxsin hüquqları hansılardır?

İttiham olunan şəxs təqsirsizlik prezumpsiyasına malikdir, susmaq hüququndan istifadə edə bilər, vəkil tuta bilər, məhkəmədə özünü müdafiə etmək hüququna sahibdir və istintaq zamanı ədalətli münasibət tələb edə bilər.

5. İttihamın əsaslandırılması üçün nə tələb olunur?

İttiham irəli sürülməsi üçün yetərli sübutlar və əsaslı şübhələr olmalıdır. İttihamlar subyektiv fikrə deyil, obyektiv araşdırmalara və faktlara əsaslanmalıdır.

6. İttiham ləğv oluna bilərmi?

Bəli. Əgər sonradan sübutlar kifayət qədər deyilsə və ya ittihamın əsassız olduğu ortaya çıxarsa, prokurorluq və ya məhkəmə qərarı ilə ittiham ləğv edilə bilər.

7.İttihamdan sonra məhkəmə prosesi necə davam edir?

İttiham irəli sürüldükdən sonra istintaq davam edir və sübutlar toplanır. Sonra iş məhkəməyə göndərilir, burada tərəflər dindirilir, dəlillər təqdim olunur və hakim hökm çıxarır.

8. İttiham ictimaiyyətə açıqlanırmı?

Bəzi hallarda, xüsusilə ictimai maraq doğuran işlərdə, ittihamlar ictimaiyyətə açıqlana bilər. Lakin şəxsi məxfiliyi və təqsirsizlik prezumpsiyasını qorumaq üçün bəzi məlumatlar gizli saxlanıla bilər.

9. İttiham əsasında şəxs azadlıqdan məhrum edilə bilərmi?

Bəli. Əgər ittiham ağır cinayətlə bağlıdırsa və şəxs qaçmaq və ya sübutları məhv etmək ehtimalı varsa, məhkəmənin qərarı ilə müvəqqəti həbs qətimkan tədbiri seçilə bilər.

10.İttiham irəli sürülməsi hüquqi statusu necə dəyişir?

İttiham irəli sürülən şəxs ‘şübhəli’ statusundan ‘təqsirləndirilən şəxs’ statusuna keçir. Bu da onun hüquqi vəziyyətinə və prosedurda iştirak formasına təsir göstərir 

Azərbaycan Respublikasının Silahlı qüvvələri veteranı və müharibə veteranı, peşəkar hərbçi və hüquqşünas polkovnk Salman Musayev