Bayram Aşıqlı qələmindən:


Bəzi kitablar var, oxuyub qurtarırsan, amma o kitab səni qurtarmır. Səninlə qalır, səninlə gəzir, gecə yuxuna girir, gündüz düşüncənə qarışır.

Aygün Akınayın “Günəş çəkdim qaranlığa” kitabı elə kitabdır.

Bu kitab mənə müəllifin öz əli ilə hədiyyə olunub. Elə buna görə də mən bu kitabı təkcə oxucu kimi yox, əmanətə sadiq bir dost kimi oxudum. Hər səhifəsində dedim: görəsən bu qız bu misranı hansı ağrı ilə yazıb? Hansı gecənin qaranlığında, hansı ümidin işığında?

Və cavabı kitabın özündə tapdım.

Kitabın adı boş yerə qoyulmayıb

“Günəş çəkdim qaranlığa” — bu, sadə bir ad deyil. Bu, bir etirafdır. Bir mübarizədir. Bir şairin öz taleyi ilə söhbətidir.

Aygün Akınay deyir ki, mən qaranlıqdan qorxub qaçmadım. Mən qaranlığın üstünə günəş çəkdim. Qaranlığı danlamadım, onu işıqla məğlub etməyə çalışdım.

Bu gün çox adam qaranlıqdan şikayətlənir. Az adam qaranlığa işıq aparır. Aygün xanım o az adamlardandır.

“Keçid” — iki dünya arasında qalan ruhun şeiri

Kitabın 19-cu səhifəsindəki “Keçid” şeirini oxuyanda adam bir anlıq dayanır. Çünki bu, adi bir şeir deyil. Bu, insanın özü ilə, ruhu ilə, zamanı ilə söhbətidir.

“Bəlkə heç doğulmadım,

ya da çoxdan ölmüşəm.

Bu var olan dünyanı

yuxularda görmüşəm.

Mən neçənci qatdayam?

Mən hansı dünyadayam?”

Baxın, bu sualı hər adam verə bilməz. Bu sualı ancaq dərin düşünən, dərin duyan, dərin yaşayan adam verir. Aygün Akınay bu şeirdə qədim türk dünyasına — Şamana, Davula, Ərliyə, Ülgənə üz tutur. Deyir ki, mən iki dünyaya bölünmüşəm — biri məni aşağı çəkir, biri məni yuxarı çağırır. Və axırda bir səs eşidilir:

“Oyan, oyan!” qəflətən.

Elə bil şair deyir: Ey insan, yuxuda qalma, qəflətdə qalma, oyan! Çünki oyanmayan insan keçiddən keçə bilməz.

Mən Bayram Aşıqlı olaraq deyirəm: Bu şeir gənc bir qələmin işi deyil, yetişmiş bir ruhun işidir. Bu şeirdə həm aşıq dünyası var, həm dərviş dünyası var, həm də müasir insanın tənhalığı var.

“Dar ağacı” — ağrının içində dirçələn ümid

Kitabın 20-21-ci səhifələrindəki “Dar ağacı” şeiri isə tamam başqa bir dəryadır.

Şair burada dar ağacından danışır, amma edamdan yox, yaşamaqdan danışır. Deyir ki, adamın qanı-təri içində, üzü-gözü üzünə baxan bədənində elə bir ağrı var ki, onu sözlə demək olmur. Və sonra elə bir misra gəlir ki, adamın ürəyi titrəyir:

“Yenə bir ağac.

Səhər oyanacaq

yeri qalmayıb.

Yarpağı tökülmüş,

suyu qurumuş,

Edam olunacam

günahkar kimi.

Hər gün asılacam

mən bu ağacdan.

Mənim dar ağacım

bədənimiymiş.”

Bu nə deməkdir, bilirsinizmi? Bu o deməkdir ki, insan bəzən öz dərdinin dar ağacından özü asılır. Öz bədənində, öz ruhunda özünü edam edir. Amma Aygün Akınay bu ağrını deməklə qalmır — o, bu ağrının içindən işıq çıxarır. Çünki dar ağacı haqqında yazan şair, əslində yaşamaq haqqında yazır. Ölümü danışan şair, əslində həyatı müdafiə edir.

Mən bu şeiri oxuyanda dedim: Bu qız ağrını gözəlləşdirmir, ağrını çılpaq qoyur ortaya. Və elə buna görə də onun şeiri inandırıcıdır, ürəyə yatır.

Bu kitabın arxasında bir Ustad var: Əsəd Cahangir

İndi gələk kitabın mənim üçün ən əziz cəhətinə.

Bu kitabın ÖN SÖZ**-ünü **Əsəd Cahangir yazıb.

Əsəd müəllim bizim ədəbiyyatımızda sadəcə şair deyil, sadəcə ədəbiyyatşünas deyil — o, ədəbiyyatın vicdanıdır. O, illərdir gənclərə arxa durur, gənclərə yol göstərir, gənclərin əlindən tutur. Onun bir gənc şairin kitabına ön söz yazması o deməkdir ki, o, bu gəncə inanıb. Öz adını, öz nüfuzunu bu gəncin arxasına qoyub.

Bu, böyük işdir, qardaşlar. Çünki bu dövrdə çox adam gəncin qabağını kəsməyə çalışır. Əsəd müəllim isə gəncin qabağını açır.

Mən buradan Əsəd müəllimə öz təşəkkürümü bildirirəm:

Ön söz yazdığına görə — sağ ol, Ustad.

Gənclərə dəstək olduğuna görə — sağ ol, Ustad.

Aygün Akınay kimi gənc bir qələmə inandığına görə — sağ ol, Ustad.

Əsəd Cahangirin dəstəyi olmasaydı, bəlkə də bu kitab bu qədər tez, bu qədər inamla oxucuya çatmazdı. Ustadın xeyir-duası gənc üçün ən böyük qapıdır.

Aygün Akınay — həm şair, həm vəfalı insan

Aygün xanım təkcə şair deyil. O, həm də “Nur” İnformasiya Agentliyinin redaktorudur, publisistdir. Onun digər kitabı — “Dədəmiz Dədə Mədəd” — böyük türkoloq, akademik Mədəd Çobanovun xatirəsinə həsr olunub.

Yəni bu qız həm keçmişini unutmur, həm gələcəyinə günəş çəkir. Böyüyünü yad edən qələm, sabah özü də böyük olur. Mən buna inanıram.

12 noyabr 2026-cı ildə, Azərbaycanda Atatürk Mərkəzində bu iki kitabın təqdimatı oldu. O gün mən gördüm ki, bu təqdimat sadəcə kitab təqdimatı deyildi — bu, bir gənc qələmə verilən qiymət idi, bir Ustadın gəncə verdiyi dəstəyin bayramı idi. Son sözüm

Mən, Bayram Aşıqlı, bu kitabı hamıya tövsiyə edirəm. Xüsusən də gənclərə tövsiyə edirəm. Oxuyun, görəcəksiniz ki, qaranlıqdan qorxmaq lazım deyil. Qaranlığa günəş çəkmək lazımdır.

Aygün qızım, yolun açıq olsun. Qələmin susmasın. Günəşin heç vaxt sönməsin.

Və Əsəd müəllim, Sən var ol. Sənin kimi Ustadlar var olduqca, Azərbaycan ədəbiyyatı heç vaxt qaranlıqda qalmayacaq. Çünki sən gənclərə işıq tutursan, gənclər də o işıqla qaranlığa günəş çəkirlər.

Müəllif: AJB-nin üzvü, Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin fəxri üzvü, vətənpərvər, sülhsevər, şair, yazıçı-publisist BayramAşıqlı