SURƏ MƏMMƏDOVA MİRƏLİ QIZI - VƏTƏNƏ SEVGİN QADIN SİMASINDA TƏCƏSSÜMÜ
Ömürdən Səhifələr silsiləsindən BayramAşıqlı
Kainatın sonsuzluğunda insanın ömrü bir anlıq işıqdır. Amma elə an var ki, min illik qaranlığı yarır. 26-11-1965-ci il məhz elə andır.
O gün Göyçay rayonunun döşündə yatan, tarixi VII-VIII əsrlərə - ərəb xilafəti dövrünə gedib çıxan müqəddəs torpaq, Aşağı Qaraməryəm kəndində bir qız uşağı dünyaya göz açdı. Adını Surə qoydular. Surə - Quran ayəsi deməkdir, müqəddəs mətn deməkdir. Elə bil gələcəyin yazısı onun alnına o gündən həkk olunmuşdu - o, Vətənin ən müqəddəs ayəsini - Şəhidlik ayəsini yazacaqdı.
Uşaqlıq illəri o kəndin palçıqlı yollarında, çörəyin qoxusu gələn ocaq başında keçdi. Orta məktəbi elə doğma Göyçay rayon Aşağı Qaraməryəm kəndində bitirdi. Bu, sadə bir təhsil faktı deyil. Bu, kökə bağlılıqdır. Elmi dildə desək, insanın gen yaddaşı formalaşan yerdə qərar tutur. Onun Vətən sevgisinin gen kodu Aşağı Qaraməryəmdə yazıldı.
Sonra kollecdə təhsil aldı. Elmin qapısını döydü. Qələm tutan əli diplomla möhürləndi. Amma diplom onu məmur etmədi, onu ziyalı etdi.
Bu gün taleyin hökmü ilə Bakı şəhəri Şağan qəsəbəsində yaşayır. Şağan - Xəzərin nəfəsi dəyən, neft qoxulu, zəhmətkeş insanların məskəni. Oradan Göyçaya baxanda məsafə var, amma ürəkdə məsafə yoxdur.
O, yaradıcılığı ilə seçilən, şəhid mövzusuna xüsusi həssaslıqla yanaşan istedadlı yazıçı və ziyalı xanımdır.
Bu cümlənin hər kəlməsi laboratoriya dəqiqliyindədir. Niyə məhz şəhid mövzusu? Çünki şəhid mövzusu sinir ucları ilə yazılan mövzudur. Hər kəs yaza bilməz. Onun üçün ürəkdə Vətən adlı orqan olmalıdır. Surə xanımda o orqan var. O, Vətən, şəhidlik, qəhrəmanlıq və insan mənəviyyatı mövzularında bir sıra esse və hekayələr qələmə almışdır. Esse - düşüncənin fəlsəfəsi, hekayə - ürəyin anatomiyasıdır.
Surə Məmmədovanın yaradıcılığında şəhidlərin müqəddəs xatirəsi, onların ailələrinin yaşadığı ağrı-acılar və Vətən qarşısında göstərdikləri fədakarlıq xüsusi yer tutur. Bu, təsadüfi seçim deyil, elmi qanunauyğunluqdur. Cəmiyyətin yaddaşı travma ilə formalaşır. Şəhid ailəsinin ağrısı kollektiv yaddaşın ən dərin qatıdır. Surə xanım həmin qata enir, oradan inci çıxarır.
Yazdığı əsərlərdə şəhidlərimizin həyat yolunu və qəhrəmanlığını oxucuya duyğulu və təsirli şəkildə çatdırmağa çalışır. Çalışmaq sözü burada təvazökarlıqdır. O, çatdırır. Necə? Bir ananın "oğlum gələcək" deyib qapını döymədiyi gecəni yazmaqla. Bir atanın cibində gəzdirdiyi şəkilin kənarları yeyilənə qədər sığallanmasını yazmaqla.
O, yaradıcılığı ilə yanaşı, xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə də seçilir.
Bu, BayramAşıqlı nəzərində ən ali zirvədir. Qələm ruhu doyurur, çörək bədəni. Surə xanım hər ikisini edir. Şəhid ailələrinin sevinc və kədərinə şərik olur, onların hər zaman yanında dayanır, mənəvi və imkan daxilində maddi dəstəyini əsirgəmir. Bayramda onların qapısını birinci o döyür, mərsiyədə çiyninə birinci o əl qoyur. Bu nəcib xüsusiyyət onun ziyalı şəxsiyyətinin əsas göstəricilərindən biridir. Ziyalı - kitabxanada oturan deyil, xalqın içinə gedəndir.
Və bu gün o, "Vətən sevərlər" ictimai birliyinin rəsmi sədridir. Sədr olmaq kreslo deyil, məsuliyyətdir. Minlərlə Vətən sevdalısının ürəyini bir amal uğrunda birləşdirməkdir.
Evlidir. Üç övladı var.
Bu, tərcümeyi-halın ən qısa, amma ən böyük cümləsidir. Deməli, o, üç övlad böyüdüb. Üç gələcək. Üç Vətən əsgəri, üç Vətən anası. Ana olmaq da bir qəhrəmanlıqdır. Vətənə layiqli övlad vermək də şəhidlik qədər müqəddəsdir.
Budur Surə Məmmədova Mirəli qızının portreti. Göyçaydan Şağana uzanan bir ömür yolu. O yolda nə var? Vətən var, şəhid var, qələm var, mərhəmət var.
Qoy bu sətirlər onun haqqında yazılan son söz olmasın, başlanğıc olsun.
Uca Yaradan qələminə qüvvət, ömrünə bərəkət versin, Surə xanım!
Hörmətlə:
AJB-nin üzvü, Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin fəxri üzvü, vətənpərvər, sülhsevər şair-yazar, tədqiqatçı BayramAşıqlı
